Hierdie is die LitNet-argief (2006–2012)
Besoek die aktiewe LitNet-platform by www.litnet.co.za

This is the LitNet archive (2006–2012)
Visit the active LitNet platform at www.litnet.co.za


 
Menings | Opinion > Rubrieke | Columns > Afrikaans > Fanus Rautenbach: Umfaanus

“Ons leen nie meer karkasse uit nie …”


Fanus Rautenbach - 2008-10-22

Dié kennisgewing is in ’n slaghuisvenster in Soeterland, ook bekend as Sutherland, Van Wyk Louw-wêreld. Daar is ook ’n reuse-sterrewag – seker om te kyk wie leen hulle Karoo-skape en bring dit nie terug nie!

Nee, wag, wat gebeur is dit: die bekendste Karoo-slaghuis in Sutherland, genaamd Soeterland, het ook die mooiste en grootste Karoo-skape. Dit hang oopgevlek in die venster. Nou kom van die ander slagters, wat ook Karoo-karkasse het, maar nie so mooi soos Soeterland s’n nie, en sê daar is Transvalers by hulle wat mooi skape wil koop; sal julle nie vir ons een van daardie prima-Karoo-skape leen nie, en dan kyk die Transvalers daarna, koop daarvan, ons vat die mooi skaap agtertoe en saag ’n minderwaardige skaap op, ons vat weer die geleende ene terug en niemand is iets wyser nie, en niemand is vir niemand kwaad nie. Maar toe is daar van die ander slagters wat óf nie die Soeterland-Karoolam terugbring nie, óf dit omruil vir ’n minderwaardiger een.

Karoo … Karroo … wisselvorme van Karo, soos in Karo-skape. Karo-skaapvleis … wat lekkerder smaak as enige ander skaapvleis, want die skape vreet Karoobossies. Ook lekker is Overberglam, wat in 2008 deur Dine van Zyl vir Lig, die kerktydskrif, se Kersmaal op Rooi Els voorberei is. Dine van Zyl het die pryswennende kookboek Agter die lekker aan! geskryf. Hulle vra my vooraf: "Ken jy Rooi Els?” Snaakse Fanus antwoord: “Nee, net vir Ernie Els.”

Dit word vir die waarheid vertel dat hierdie Overberg-lammers benewens die gewone weiding ook van die canola vreet, daardie geel graan waaruit kookolie gemaak word! Klink vir my reg. Dis nou in plaas van sonneblom, waaruit sonneblomolie gemaak word.

Karo is ’n Hottentotwoord wat kom uit garo, "om uit te droog". Karoo beteken dus "droog en hard" – soos daardie wêreld nou maar ten ene male is.

Ek probeer van toentertyd af uitvind waarom daar so baie skrywers en digters uit die Karoo kom.

Vriend ID Waltman, bekende skrywer van die vyftigerjare, van Rooifontein, Middelburg, se wêreld, se antwoord op die vraag is: "Daar is niks anders te doen nie (as om te skryf)!"

Miskien kom Karo juis van die Hottentotwoord g a r o, "om droog te maak", en nie "om uit te droog" nie.

Heinz en Truida Prekel was nou onlangs in Sutherland en daar is die kennisgewing in Soeterland se uithalerslaghuis: "Hierdie slaghuis leen nie meer skaapkarkasse uit nie – want die leners beloof om ’n ander skaap in sy plek terug te bring, maar doen dit nie.” Hierdie twee wêreldburgers, wie se paaie myne so ’n halfeeu gelede die eerste keer gekruis het, met die hulp van Beethoven en rooiwyn, ontmoet ek nou een Sondag weer by Dave Dietsenaam daar by die Marina. Dis nou Heinz en Truida Prekel. Ons kry koue Karoolamrolle … en dis hoe die onderwerp na Karoo-lam verskuif.

Saam met Truida is haar protégé, Anele Mhlahlo, Xhosa, wat in die Kaap gebore is, die agtienjarige Xhosa wat in Imizamo Yethu woon saam met sy ma, ’n huiswerker. Sy pa is oorlede toe hy twee was en Anele is nou in graad 10 in Kampsbaai-hoërskool. Sy ma se werkgewer help hom met die skoolgeld en is ook baie goed vir hom. Sy talent as violis is vier jaar gelede deur Leanne Dollman ontdek toe sy vioollesse daar begin gee het. Hulle het nou ’n groot projek, maar met sy talent het hy die groep ontgroei en neem nou les by prof Jack van Wyk in Tableview. Dit is vir Truida, soos sy sê, nogal ’n joppie om hom van Houtbaai af by Tableview en terug te kry.

Truida Prekel vervolg: "Ek het hom leer ken toe ek Leanne bymekaar gebring het met MIAGI (Music is a great investment), waar ek vyf jaar in die Raad was. MIAGI het die projek help befonds, en skep allerlei geleenthede vir Anele, soos meesterklasse met Vengerov.

Dit is dan Truida se protégé, wat by prof Jack de Wet vioolopleiding geniet.

Terug by die Marina: snaakse Umfaan stel voor die violis moet Beethoven se Owerspel in Bach se Flat speel. Truida vertaal: “Beethoven’s Adultery in Bach’s Flat!”
Die virtuoos trek los met Beethoven se Vyfde, gaan oor in Strauss vir Sekss en sluit af met Bach se Happy birthday to Dave!

Was dit nie pret nie!

Ek vonkpos Truida en vra meer inligting oor die Soeterland-kennisgewing. Truida vonk so: “Toe ek my Karoo-lam koop, vra ek die slagter wat die kennisgewing in die venster beteken. Hy sê die slagters kom dikwels as hulle kuiermense kry wat egte Karoo-lam soek, en hulle het nie iets besonders nie, dan leen hulle ’n Karoo-karkas by Soeterland-slaghuis en beloof om ’n soortgelyke lekker een terug te gee, en soms bring hulle eers baie later een terug wat minderwaardig is. En nou leen SOETERLAND-SLAGHUIS nie meer Karoo-karkasse uit nie. Truida Prekel."