Hierdie is die LitNet-argief (2006–2012)
Besoek die aktiewe LitNet-platform by www.litnet.co.za

This is the LitNet archive (2006–2012)
Visit the active LitNet platform at www.litnet.co.za


 
Menings | Opinion > Rubrieke | Columns > Afrikaans > Fanus Rautenbach: Umfaanus

Almanak


Fanus Rautenbach - 2007-12-13

Die nuwe jaar is voor die deur en ek het nog nie my almanak van die apteek of die SAUK af gekry nie. Hoe gaan ’n mens ’n nuwe in sonder ’n almanak?

“Het jy die almanak gebring?” Mammie was baie erg oor haar almanak. Pappie moes sorg dat dit vroeg in Desember van die vorige jaar al in die huis is.

Ons het gewoonlik so drie almanakke, of kalenders, persent gekry. Een was van Hugo & Van der Merwe, die kruideniers, wat elke jaar, gereeld, ’n kersgeskenk saamgestuur het (gewoonlik ’n kristalblompot). Meestal was daar op die kalender, wat in die kombuis gehang het, ’n prent van Tafelberg vanaf Blaauwbergstrand.

Die tweede almanak was ’n opgerolde kalender van Ingram se Apteek af. Daarop was ’n afdruk van ’n foto van "Moeder en Baba", en dit is gereeld begroet met uitroepe van "Aghoeteeraghoefraai!".

Dit was ’n advertensie vir Johnson’s babapoeier.

Ongelukkig was die almanak so styf opgerol dat ons dit eers teen September mooi duidelik kon sien. Dit het in Mammie-hulle se kamer gehang.

Die derde een was nou éintlik dié almanak. Ons woord almanak het die Nederlandse kalender, vervang, wat kom uit die Latyn calendarium, "skuldregister", omdat rentes en skulde op die eerste van die maand verreken moes word – soos die verwysing na die kollektes en die maandelikse bydraes op hierdie derde almanak van ons, die Kerkalmanak.

Die Kerkalmanak hang agter die deur in die toilet, en ’n ieder en ’n elk sien dit minstens een keer per dag en kyk daarna om te sien wie wanneer nou weer verjaar.

’n Kalender hóórt agter die deur in die toilet. Watter ander plek in die huis word so gereeld besoek? En waar anders kan jy gerieflik en op jou gemak die vakansiedae bestudeer, hoe lank dit nog na jou verjaarsdag toe is, en wanneer ons met vakansie gaan ...

Daar is belangrike inligting op, en daar kan belangrike inligting op aangebring word, wetende dat die ander lede van die gesin dit in die volgende 24 uur gaan raaksien.
Die Kerkraad weet waar die kalender gaan hang, en daarom word daar nooit stuitige foto’s op die kerkalmanak gedruk nie. Haai, nee! Die Kerkalmanak maak seker dat die kyker se aandag nie dwaal nie.

Daar is baie inligting op die kerkalmanak, en so na die sewende maand ken jy darem al die dominee, die koster en die orreliste se foonnommers uit jou kop uit. En dis mos goed om te weet wanneer die bidure gehou gaan word, en die sangdienste, of aan wie die maand se deurkollekte gaan.

Nou weet ek dis baie vervelig om ’n hele jaar lank na ’n sonsondergang in die Karoo te kyk, of na spore in die woestynsand, maar dis tog beter as ’n foto, of erger nog, ’n lyntekening, van die moedergemeente se kerkgebou. En om drukkoste te bespaar, bestaan dit uit hoogstens twee kleurskakerings van bruin en groen. Om die drukkoste te dek is daar 'n advertensie van een of ander begrafnisondernemer op. Gewoonlik AVBOB. En daarby het Mammie se stoute knaap, Fanie, geskryf: "Almal vrek behalwe ons boere.”

Een jaar het oom Basson voorgestel dat die foto van die Kerkraad op die kalender gebruik word. Gelukkig is dit afgekeur.

Al wat ek weet, is dit: ons is baie gelukkig dat Dominee se foto nie agter ons toiletdeur pryk nie. Fanie sou sekerlik daaarby geskryf het: "Stank vir dank".

Die kerkalmanak agter die toiletdeur is baie nuttig om verjaarsdae te onthou: by 4 Januarie het Mammie geskryf "Susie"; by 14 Februarie, "Kalie"; by 25 Junie, "Pappie"; 12 Julie, "Mammie"; 23 September, "Fanie", en 11 November, "Gerrit". En toe gaan skryf die onhebbelike Fanie by 25 Desember: "Liewe Jesus".