Hierdie is die LitNet-argief (2006–2012)
Besoek die aktiewe LitNet-platform by www.litnet.co.za

This is the LitNet archive (2006–2012)
Visit the active LitNet platform at www.litnet.co.za


 
Taal | Language > Nederlands | Dutch > Rubriek: De Achterflap

Nederland leest Het leven is vurrukkulluk


Hendrik-Jan de Wit - 2011-11-10

Untitled Document


Nederland leest deze maand Het leven is vurrukkulluk van Remco Campert. Nederland Leest is een initiatief van de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, het CPNB. Het CPNB organiseert ook de jaarlijkse Boekenweek, de opening van het boekenseizoen Manuscripta en organiseert tal van andere activiteiten om het Nederlandse boek te promoten. Alle reden om het boek eens echt te gaan lezen.

De jaarlijkse actie biedt lezers de mogelijkheid (opnieuw) kennis te maken met interessante boeken uit de Nederlandse literatuur. Het boek wordt gratis aangeboden in de openbare bibliotheek. De actie Nederland Leest is geïnspireerd op de Amerikaanse campagne One Book, One City. Ook bij deze campagne lezen meerdere mensen hetzelfde boek tegelijk. Er vinden veel bijeenkomsten plaats waarbij het boek wordt besproken wordt met lezers. De actie Nederland Leest loopt van 21 oktober tot en met 18 november 2011.

Ronduit vurrukkulluk

Het boek van dit jaar Het leven is vurrukkulluk is een goede keuze. Het (her)lezen van Remco Campert is ronduit vurrukkulluk. De luchtigheid en vrolijkheid geven het proza energie. Ik kende dat droogkomische met een melancholische ondertoon van de novelle De Harm & Miepje Kurk Story (1983). Ook las ik eertijds de dagelijkse column die hij samen met Jan Mulder had in de Volkskrant. De verhalen van het Tweede Kamerlid drs. Mallebroodje uit Elst staan nog altijd in mijn geheugen gegrift. De parodie op het dagelijks leven haalde je even uit de waan van de dag.

Diezelfde parodie op het dagelijkse leven, vind je terug in Het leven is vurrukkulluk. Het boek verscheen in 1961. De samenleving in Nederland verschilde wezenlijk van de huidige. De tijd van provo's en opstandige jongeren moest nog aanbreken. Toch proef je in de roman van Remco Campert eenzelfde verzet tegen de burgerlijkheid. Het huwelijk moet er bijvoorbeeld flink aan geloven. In Het leven is vurrukkulluk vind je namelijk niet veel gelukkige huwelijken.

Binnen één dag

Het verhaal speelt zich af binnen één dag; een zondag. De vrienden Mees en Boelie pikken de 16-jarige Panda ergens op. Omdat de jazz-pianist Mees haar 'teerst' gezien heeft, mag hij er met de buit vandoor. De dichter Boelie heeft zich er al bij neergelegd. Wat later worden ze achtervolgd door een grijsaard. Hij verwijt hen 'rokkenrollende zakkenrollers' te zijn. Uiteindelijk beroven ze hem van de 200 gulden die hij in zijn sokken bij zich draagt.

Het verhaal van Het leven is vurrukkulluk is niet eens zo interessant. Meer draait het om het spel met de taal. Zo spelt Remco Campert marihuana op veel manieren: 'Marry-you-Anna' (p.15), 'Marie-Johanna' (p.17) en Mah-Rioe-Wan-A' (p.28). Overal borrelt en bruist het boek. Het zit boordevol leven en verzet zich daarmee tegen de gangbare literatuur. Zo zegt Panda tegen een toiletjuffrouw: 'Ik zei dat de werkelijkheid levender is. Ik wil geen boeken lezen, ik wil leven.' (p.21) In een interview met Ernst-Jan zegt de dichter Boelie: 'Ik bén de Nederlandse literatuur. Ik vind haar geniaal.' (p.50)

Jeugdige overmoed

Die jeugdige overmoed vind je in het hele boek terug. Tegelijkertijd speelt het verhaal met het verhaal zelf. Zo zijn er veel verwijzingen naar verderop gelegen passages. Bijvoorbeeld nog voordat de grijsaard in het verhaal komt, merkt de verteller het volgende op:

‘Ah, o, wee, grijsaards die zagen hoe de zon de waterspiegel schoonwreef. Het stof dat eraf kwam schitterde in het licht.’ (p.9)

Wat verderop treft het drietal de grijsaard Kees Bakel. Het is een aantrekkelijke protagonist, een oude bekende uit de Nederlandse literatuur. Kees Bakel is de hoofdpersoon uit Theo Thijssens boek Kees de jongen (1923). In het bijna 40 jaar later verschenen Het leven is vurrukkulluk is hij een stuk ouder, een grijsaard. Hij tuurt vanaf een bruggetje naar het wateroppervlak.

‘Ze liepen over een houten bruggetje. Over de leuning hing een grijsaard, die kringetjes van pruimtabak in het water spoog. Toen de drie jonge mensen hem passeerden, draaide de oude baliekluiver zich krakend om.’ (p.16)

Daar voorspelt hij zijn eigen lot als hij Mees, Boelie en Panda volgt. Hij moet wel 'machtig kwiek ter been' zijn met al die 'rokkenrollende zakkenrollers': 'Ik heb jullie wel in de gaten. Hou je dat voor gezegd. Rattenkoppies.' (p.16)

Kees de jongen

Het is goed dat de verteller de grijsaard volgt. Tjeerd Overbeek vindt hem aan de rand van de speelweide. Hij zal de grijsaard in contact brengen met zijn oudtante, Rosa Overbeek. Het levert een ontroerende passage op die refereert aan de jeugdliefde tussen Kees en Rosa uit Kees de jongen. Het fictieve personage krijgt een nieuwe rol in een nieuw boek dat jaren later verschijnt van de hand van een (destijds) jonge schrijver. Uiteindelijk komt Tjeerd Overbeek ook terecht op het feestje dat Mees en Panda geven van de gestolen 200 gulden.

Zo komt het allemaal goed met het verhaal. Het is een fantastische vertelling die probeert een link te leggen tussen de wereld van het boek en de werkelijkheid. Ik vind het een geslaagd experiment. Al moest ik heel erg wennen aan de toon en sfeer van Het leven is vurrukkulluk. Het is een boek dat de draak steekt met alles. Burgerlijkheid moet eraan geloven, maar tegelijkertijd fulmineert het boek met het kunstenaarswereldje. Je leest dat terug in verwijzingen naar de werkelijkheid die lichtjes badinerend zijn. Zo drinken ze op het terras van Asiatique, een regelrechte verwijzing naar Café Américain aan het Leidseplein.

Feestje

Ook het feestje in het grote huis dat grenst aan het Vondelpark, verwijst naar dit kunstenaarswereldje dat zich van feest naar feest verplaatst. Dezelfde mensen, dezelfde dingen. Of toch niet?

.......

'Ik weet het niet', zei een meisje tegen een wildvreemde man. 'Maar al die feesten. Dit is nu al het zesde van deze zomer – ik word er zo moe van. Weet je hoe het komt dat er zoveel feesten zijn dit jaar?'

'Nee.'

'Omdat niemand met vakantie is gegaan. Het raakt uit de mode om met vakantie te gaan. Iedereen is overal al geweest. Het komt nu in de mode om thuis te blijven. Maar ja, al die feesten. Je rust er niet van uit. Begrijp je wat ik bedoel?'
.......

(p.160)

Dit soort passages behoren tot het experiment van Campert aan het einde van Het leven is vurrukkulluk. Hierin probeert hij de flarden van het feest te pakken. Hiermee grijpt hij ook de kern van het verhaal. Het leven bestaat uit feesten, maar bestaat verder uit leegte. Hij heeft die leegte bijzonder goed verwoord in alle joligheid van het verhaal. Dan is een man die uit het raam springt en met een paraplu neerdaalt genoeg om gelukkig te zijn.

‘Mees draaide zich om, overzag het feest en begon te lachen. Een gevoel van geluk, zo hevig als hij het nog nooit had gekend, stroomde door hem heen en verzoende hem met bijna alles.’ (164)

Vurrukkulluk boek

Daarmee is Het leven is vurrukkulluk een vurrukkulluk boek om te lezen. Door de actie Nederland Leest ontdek je dat de Nederlandse literatuur veel boeken heeft, die de moeite van het (her)lezen waard zijn. Het leven is vurrukkulluk van Remco Campert is daar één van.

Meer informatie

De actie Nederland leest loopt van 21 oktober tot en met 18 november 2010. De actie moedigt het lezen aan en gaat het 6e jaar in. Voorafgaande aan Het leven is verrukkulluk las heel Nederland in deze tijd van het jaar de volgende boeken:

  • De grote zaal van Jacoba van Velde in 2010
  • Oeroeg van Hella S. Haasse in 2009
  • Twee vrouwen van Harry Mulisch in 2008
  • De gelukkige klas van Theo Thijssen in 2007
  • Dubbelspel van Frank Martinus Arion in 2006


Bekijk voor meer informatie de actiesite: www.nederlandleest.nl
Lees ook de recensie van Remco Camperts Liefde in Parijs op litnet: Campert blinkt uit in eenvoud