Hierdie is die LitNet-argief (2006–2012)
Besoek die aktiewe LitNet-platform by www.litnet.co.za

This is the LitNet archive (2006–2012)
Visit the active LitNet platform at www.litnet.co.za


 
Kennisgewings | Notices

Marlene van Niekerk en Nicole Jaekel Strauss wen die UJ-Pryse vir Skeppende Skryfwerk in Afrikaans


2011-09-02

Die UJ-Prys vir die beste skeppende skryfwerk in Afrikaans wat gedurende 2010 gepubliseer is, gaan aan Marlene van Niekerk se Die sneeuslaper. [Van Niekerk was ook die wenner van dié prys vir haar roman Agaat in 2004.] Dit is die elfde jaar wat hierdie toekenning gemaak word en slegs die derde keer wat ’n kortverhaalbundel as wenner aangewys word. [Die ander twee kortverhaalbundels was Rachelle Greeff se Merke van die nag (2001) en Abraham H. de Vries se Tot verhaal kom (2003).] Vorige pryswenners was onder meer: Elsa Joubert (2009), Etienne van Heerden (2008), Breyten Breytenbach (2007), Ingrid Winterbach (2006) en André P. Brink (2005). Antjie Krog was die eerste ontvanger van die prys in 2000.

Die sneeuslaper (Human & Rousseau) is deur die keurpaneel van nege lede uit ’n kortlys van vyf werke as die wenner van die R60 000-prysgeld aangewys. Die ander werke op die kortlys was:

  • Esterhuizen, Louis. Wat die water onthou. Pretoria: Protea Boekhuis.
  • Gouws, Tom. Ligloop. Kaapstad: Human & Rousseau.
  • Strachan, Alexander. Dwaalpoort. Kaapstad: Human & Rousseau.
  • Winterbach, Ingrid. Die benederyk. Kaapstad: Human & Rousseau.

Die uiteenlopende aard van die werke op die kortlys (twee romans, twee digbundels en ’n kortverhaalbundel) gee ’n aanduiding van die gedugte taak wat die keurpaneel moes onderneem.

Die sneeuslaper is deur die keurpaneel bestempel as ’n aangrypende verhaalbundel wat op eerlike, kritiese wyse rekenskap probeer gee van wat dit verg om in die 21ste eeu ’n stukkie outentisiteit as mens en as kunstenaar te win – teen die prys van ’n meedoënlose ondermyning van die gevestigde self en van al die baie sekerhede wat mense, en ook skrywers, soos skanse om die self oprig. Wat veral uitstaan in die verweefde tekste wat dié bundel opmaak, is die toegespitsheid op en integriteit van die besinning oor skrywer- en kunstenaarskap, nie net in die spesifieke sosiaal-politieke leefwêrelde van Suid-Afrika en Nederland nie, maar ook in ’n radikaal onseker geworde Westerse konteks; ’n oorweldigend komplekse wêreld waarin die medium en die konvensies van besinning daaroor – taal, betekening en representasie – self onder verdenking is. En dit alles geskied met ’n bewonderenswaardige inspanning van presies daardie onsekere, onbetroubare, gekontamineerde instrumentarium. Die verstommende vermoë tot verrassende segging en die skep van nuwe woorde en woordkombinasies wat dikwels aan Nederlands ontleen is, getuig uiteindelik ook van die onvermoë om die wêreld self en die misterie van ander mense te deurdring.

Die vernuf en diepgang waarmee die verhaallae verweef, aangepas, beurtelings beklemtoon en ronduit gekarteer word, telkens in die stem van ’n enkeling-randfiguur as waarnemer, maar gejukstaponeer binne die raamwerk van die gemeenskap (’n gehoor en die leserspubliek), maak van hierdie werk ’n unieke bydrae tot die reflekterende verhaalkuns in Afrikaans en bied aan lesers die moontlikheid om die vier komposisies daarin telkens met nuwe plesier en ontroering te verken.


Die UJ-Debuutprys van R20 000 gaan aan Nicole Jaekel Strauss se Maal (Queillerie), ook ’n kortverhaalbundel, wat uit ’n kortlys van drie werke as die wenner aangewys is. [Dit is ook die derde keer wat ’n kortverhaalbundel as wenner van dié prys aangewys word.] Die ander werke op die kortlys was:

  • Myburgh, Melt. Oewerbestaan. Pretoria: Protea Boekhuis.
  • Winterbach, Dirk. Die begunstigde. Kaapstad: Human & Rousseau.

Maal is ’n uiters belowende debuut wat veral lof verdien vir die oordeelkundige gebruik van detail om ’n buitengewoon kragtige en komplekse effek te bereik. Die bundel bestaan uit verhale wat kumulatief opbou na ’n dikwels skokkende maar oortuigende klimaks. Samehang word tussen die verhale bewerkstellig deur tematiese verbindings, asook deur die herhaling van karakters en verhaallyne vanuit verskillende (en verrassende) perspektiewe. Maal getuig nie net van fyn waarnemingsvermoë, noukeurige mededeling en geloofwaardige karaktertekening (van veral buitestanderkarakters) nie, maar ook van die geduldige vakmanskap wat, deur die sorg wat aan die besonderhede bestee word, groter patrone oor die verskillende verhale heen laat gestalte aanneem. Dit is ’n deur-en-deur eietydse teks, maar met ’n kopknik in die rigting van die grootmeesters van die kortverhaal uit die vorige eeu.  

Die pryse word op 13 Oktober tydens ’n glansgeleentheid by die UJ aan die wenners oorhandig.

 

Universiteit van Johannesburg-Pryse vir Skeppende Skryfwerk in Afrikaans

Die Universiteit van Johannesburg (voorheen RAU) het in 2000 twee pryse vir Skeppende Skryfwerk in Afrikaans ingestel.

Die UJ-Prys vir Skeppende Skryfwerk in Afrikaans; en
Die UJ-Debuutprys vir Skeppende Skryfwerk in Afrikaans.

Die waarde van die pryse is die volgende:

Die UJ-Prys: R60 000 per jaar;
Die UJ-Debuutprys: R20 000 per jaar.

Die vereistes vir die pryse is die volgende:

  • Die UJ-Prys word toegeken aan die skrywer van die beste oorspronklike, skeppende werk in Afrikaans wat gedurende die vorige kalenderjaar gepubliseer is.
  • Die UJ-Debuutprys word toegeken aan die skrywer van die beste oorspronklike, skeppende debuutwerk in Afrikaans wat gedurende die vorige kalenderjaar gepubliseer is.

Die pryse is tydens ’n galageleentheid in November 2001 vir die eerste keer toegeken. Eersgenoemde prys is toe aan Antjie Krog toegeken vir haar bundel Kleur kom nooit alleen nie.

Agtergrond

Die idee vir ’n prys vir skeppende skryfwerk het in 2001 ontstaan nadat die Departement Afrikaans by die destydse RAU ’n skenking van R10 000 ontvang het om skeppende skryfwerk in Afrikaans te bevorder. Ons het besluit om ’n litrêre prys in te stel. Die Universiteitsbestuur het die idee ondersteun en ’n verdere bedrag van R 40 000 beskikbaargestel vir pryse. Daar is toe besluit om die twee pryse toe te ken soos hierbo verduidelik. Sedert 2007 is die prysgeld verhoog na die huidige bedrae.

Die Keurpaneel

Vir die beoordeling van die beste werk van 2010 is die paneel soos volg saamgestel:

Thys Human (UJ) - sameroeper
Marthinus Beukes (UJ)
Marné Pienaar (UJ)
Ronèl Johl (UJ)
Gerrit Olivier (WITS)
Karin Cattell (US)
Marius Crous (NMMU)
Corina van der Spoel (Boekehuis)
Johan Myburg (Beeld)

 

Genre

Die pryse word nie aan ’n spesifieke genre gekoppel nie. Dit maak die beoordeling moeiliker in die sin dat ’n digbundel byvoorbeeld teenoor ’n roman of ’n biografie opgeweeg word, maar dit skakel ook weer baie ander probleme uit.

Vorige pryswenners:

2001 (vir 2000)

 

RAU-Prys:

Antjie Krog – Kleur kom nooit alleen nie

RAU-Debuutprys:

Geen toekenning gemaak nie

 

2002 (vir 2001)

 

RAU-Prys

Rachelle Greef – Merke van die nag

RAU-Debuutprys

Nanette van Rooyen – Om te vlerk

 

2003 (vir 2002)

 

RAU-Prys

Dan Sleigh – Eilande

RAU-Debuutprys

Nini Bennett – Stoornis

 

2004 (vir 2003)

 

RAU-Prys

Braam de Vries – Tot verhaal kom

RAU-Debuutprys

Marius Crous – Brief uit die kolonies

 

2005 (vir 2004)

 

UJ-Prys

Marlene van Niekerk – Agaat

UJ-Debuutprys

Geen toekenning gemaak nie

 

 

2006 (vir 2005)

 

UJ-Prys

André Brink – Bidsprinkaan

UJ-Debuutprys

Marlize Hobbs – Flarde

 

2007 (vir 2006)

 

UJ-Prys

Ingrid Winterbach – Die boek van toeval en toeverlaat

UJ-Debuutprys

Danie Marais – In die buitenste ruimte

 

2008 (vir 2007)

 

UJ-Prys

Breyten Breytenbach – Die windvanger

UJ-Debuutprys

Willem Anker – Siegfried

 

2009 (vir 2008)

 

UJ-Prys

Etienne van Heerden – 30 Nagte in Amsterdam

UJ-Debuutprys

Loftus Marais – Staan in die algemeen nader aan vensters.

 

2010 (vir 2009)

 

UJ-Prys

Elsa Joubert – Reisiger

UJ-Debuutprys

Karin Brynard – Plaasmoord